Czy wiesz, że...?
Zdrowie
- do najważniejszych i dobrze przyswajalnych przez organizm człowieka składników odżywczych pochodzących z mleka należą:
- białko – o bardzo wysokiej wartości biologicznej
- wapń – o wysokim stopniu przyswajalności
- ryboflawina – bierze udział w procesach utleniania i redukcji
- witaminy A i D – istotne znaczenie dla wzrostu i rozwoju organizmu
- CLA – zapobiega nowotworom i miażdżycy
- potas, fosfor, magnez – składniki mineralne - zalecaną dla ludzi dorosłych dzienną porcję wapnia (800mg) można dostarczyć spożywając: 3 szklanki mleka, 17 porcji sera twarogowego (0,8 kg), 5 porcji sera podpuszczkowego (100g)
- zalecaną dla ludzi dorosłych dzienną porcję witaminy B2 (1,6- 2,4 mg) można dostarczyć spożywając: 3,5 szklanki mleka, 7 porcji sera twarogowego (0,3 kg), 19 porcji sera podpuszczkowego (0,4 kg)
- mleko i jego przetwory mają olbrzymie znaczenie w profilaktyce osteoporozy (zwiększona podatność na złamania kości). Wśród żywieniowych czynników osteoporozy wymienia się niewystarczające spożycie wapnia oraz witaminy D podczas całego życia człowieka
- w 30 roku życia kończy się proces mineralizacji kości, a zgromadzony w nich wapń służy jako rezerwa do końca życia, rozpoczyna się naturalna utrata pierwiastka, najpierw powoli po ok.1% rocznie, następnie coraz więcej
- mleczne produkty fermentowane eliminują wiele mikroorganizmów toksynotwórczych z przewodu pokarmowego i oddziaływają korzystnie na zdrowie człowieka
- Według Instytutu Żywności i Żywienia, aby pokryć dzienne zapotrzebowanie na wapń, kobiety ciężarne i karmiące powinny pić 5-6 szklanek a ludzie w podeszłym wieku 3 szklanki mleka (vide tabela niżej). Pamiętać jednak należy, że spożywamy również inne produkty nabiałowe, jak np. sery, kefiry czy jogurty i wówczas możemy pić mniej mleka. Dlatego zaleca się, aby codziennie spożywać co najmniej 2 pełne szklanki mleka lub tyle samo kefiru i jogurtu oraz 1-2 plasterki serów.
Według Instytutu Żywności i Żywienia gdyby mleko było jedynym źródłem wapnia, dzienne spożycie mleka w celu pokrycia jego dobowego zapotrzebowania powinno być następujące:
Grupy ludności (płeć i wiek) i dzienne spozycie mleka
Dzieci 1-3 lata - 850 ml (3,4 szklanki)
Dzieci 4-6 lat - 900 ml (3,6 szklanki)
Dzieci 7-12 lat - 950 ml (3,8 szklanki)
Młodzież męska 13-20 lat - 1150 ml (4,6 szklanki)
Młodzież żeńska 13-20 lat - 1100 ml (4,4 szklanki)
Mężczyźni 21-64 lat - 950 ml (3,8 szklanki)
Kobiety 21-59 lat - 900 ml (3,6 szklanki)
Ludzie w podeszłym wieku - 800 ml (3,2 szklanki)
Kobiety ciężarne - 1350 ml (5,4 szklanki)
Kobiety karmiące - 1500 ml (6 szklanki)
Źródło: Instytut Żywności i Żywienia
- Specjaliści ds. żywienia zalecają spożywanie mleka. Posiada ono bowiem nad wyraz unikalny skład oraz wysokie walory dietetyczne. Wraz z mlekiem do organizmu człowieka dostarczane są nie tylko podstawowe składniki odżywcze, ale również spore ilości wapnia, fosforu, potasu, magnezu, żeby wymienić te najważniejsze. Mleko uzupełnia także nasze zapotrzebowanie na witaminy, przede wszystkim będąc wydzieliną bogatą w grupę B tych związków – zwłaszcza w ryboflawinę. Warto przypomnieć, że w przypadku wapnia, mleko oraz jego przetwory stanowią najlepsze źródło tego pierwiastka. A przecież wapń jak dobrze wiemy pomaga nam ustrzec się przed chorobami kości.
- Białka zawarte w mleku posiadają optymalne proporcje między wchodzącymi w ich skład aminokwasami, dzięki czemu mogą pochwalić się odpowiednio wysoką wartością biologiczną. Żeby nie być gołosłownym: to z nich właśnie produkowane są odżywki białkowe. Jako uzupełnienie treningu zaleca się spożywanie białka serwatki. Proteiny te charakteryzują się bowiem szybkim uwalnianiem aminokwasów oraz nie mniej ekspresowym przyswajaniem z przewodu pokarmowego. Poleca się również przyjmowanie kazeiny, która dzięki powolnemu uwalnianiu aminokwasów do krwiobiegu skutecznie wspomaga nas w walce z katabolizmem nocnym. Kazeina zapewnia organizmowi ludzkiemu 7 godzin dopływu kwasów z przewodu pokarmowego do krwi.
- Dosyć często kulturyści ograniczają spożycie mleka z powodu laktozy, a niepotrzebnie. Badania wykazują bowiem pozytywny wpływ picia mleka oraz uzupełniania diety wapniem na skuteczność odchudzania. Według wstępnych doniesień, odpowiednia porcja bogatych w wapń produktów mlecznych wspiera redukcję tkanki tłuszczowej, przy okazji zapobiegając utracie masy mięśniowej. Żywieniowcy z całego świata sugerują sportowcom sięganie po 1l mleka dziennie. Natomiast tym wszystkim, których aktywność fizyczna jest bardziej umiarkowana proponuje się spożywanie ok. 3 jego szklanek. Osobom o niskiej przyswajalności mleka zaleca się sięganie jedynie po przetwory mleczne albo po dostępne także w sklepach mleko o obniżonej zawartości laktozy.
Z historii mleczarstwa
- praprzodkiem bydła domowego był tur, udomowiony ok. 6,5 tys. lat p.n.e (ostatniego tura zabito w Polsce w 1627r.)
- przetwory mleczne ( masło, sery, napoje fermentowane) wytwarzany były już w epoce kamiennej (neolicie) – ok. 6 tys. lat p.n.e,
- 2 tys. lat p.n.e - na ziemiach polskich upowszechnia się spożycie mleka i jego wyrobów (sery twarde od XVw.),
- pierwszą „dojarkę” wymyślono w Egipcie w 380 r. p.n.e. – kawałki łodyg pszenicy umieszczano w krowich strykach
- w XV w. na Podhalu rozpoczęto wyrób oscypka
- w Polsce produkcję sera homogenizowanego rozpoczęto w 1971r., a serka grani w 1991r.
- pierwsza polska spółdzielnia mleczarska została założona w 1882r., w Pawłówku k.Buku
- mleko w opakowaniach kartonowych wprowadzono do sprzedaży po raz pierwszy w 1906r. w USA
- 1907r.- wprowadzenie do sprzedaży jogurtu w Niemczech
- w 1914r. - w Szwecji wprowadzono aluminiowe kapsle do butelek z mlekiem
- produkcja mleka w proszku w Polsce rozpoczęła się w 1935r.
- 1940r. - w Niemczech opracowano ciągłą metodę produkcji masła
- 1949r. - w miastach uruchomiono tzw. „bary mleczne”
Z historii Spółdzielni Mleczarskiej w Gostyniu
- mleczarnię zarejestrowano w lipcu 1889r.
- pierwsi członkowie-założyciele Spółdzielni ( 10 ) dostarczali 2500-3000 litrów mleka dziennie
- w 1919r. Mleczarnia otrzymuje nazwę „ Spółdzielnia Mleczarska w Gostyniu”
- w 1929r. Spółdzielnię wizytował Prezydent II RP Ignacy Mościcki
- Spółdzielnia była upaństwowiona w 1951r., a w 1957r. odzyskała status Spółdzielni
- masło Gostyńskie uzyskało znak jakości „1” w 1963r.
- pierwsze w kraju zezwolenie z nr 1 na oznaczanie masła znakiem „Q” i uprawnienia eksportowe, otrzymała SM w 1967r.
- od 1952r. masło gostyńskie było eksportowane do Wielkiej Brytanii i Watykanu
- Kondensownię i Proszkownię mleka uruchomiono w 1979r.
- rozpoczęcie produkcji śmietanek i mleka UHT nastąpiło w 1996r.
- uroczyste wręczenie certyfikatu jakości ISO odbyło się w 1998r.
Ciekawostki
- rocznie Spółdzielnia przerabia tyle mleka, że wystarczyłoby do napełnienia basenu o głębokości 3m, szerokości 20m i długości… 2,5 km
- pierwszym znakiem firmowym była tzw. Biskupianka - postać kobiety w stroju regionalnym
- w 2004r. wyprodukowana została 500-milionowa puszka z mlekiem Zagęszczonym
- czy masło gostyńskie jadła Królowa Elżbieta II? Tak! – dostarczane było na dwór angielski w latach pięćdziesiątych XX w.
- który z papieży jadł gostyńskie masło ? … Jan XXIII
- czy gostyńskie produkty degustował Prezydent RP? …Tak - Prezydent II RP Ignacy Mościcki i Prezydent III RP Aleksander Kwaśniewski
- w 1989r. w Spółdzielni wyprodukowano ok. 2 mln szt. cukierków-krówek
- w latach 1936-1937 masło gostyńskie dostarczane było do Lizbony, Londynu, Paryża, Wiednia, Brna, Brukseli, Pragi i Mediolanu
- czy w Spółdzielni byli przedstawiciele Chin? ... Tak - w 1937r. Spółdzielnię wizytował przedstawiciel rządu Chang-Fu-Lieng
- co ma wspólnego Spółdzielnia z okrętami podwodnymi ? … Na początku lat 80-tych dostarczano do Jednostki Zespołu Okrętów Podwodnych mleko zagęszczone niesłodzone i słodzone w puszkach
- ile osób sprawowało funkcję zarządzającego firmą od 1889r., do dnia dzisiejszego? …8
